De klok en de klepel (Over autisten en computers)

Autisten en internet. Een veelgehoorde combinatie. Onder niet-autisten is zo langzamerhand de boodschap wel doorgedrongen: autisten hebben iets met computers. Autisten houden van computers. Autisten fiepen op computers. Alle autisten fiepen op computers.

Als je niet weet waar je het met een autist over hebben moet als niet-autist, is de oplossing dus simpel: Begin over computers en je bent verzekerd van urenlang luisterplezier. Als je een autist een plezier wilt doen en je wilt aansluiten bij zijn of haar belevingswereld, blijk gevend van je grote empathische vermogen en kennis van zaken, dan begin je over computers. Of nog beter: je neemt hem of haar mee naar je eigen computer, die je vol trots laat zien. Een kind is er niks bij. Oh, en nu je hier toch bent, er zit een virus op mijn computer, kun je even kijken….

Ook binnen een belangrijk Nederlands instituut voor de behartiging van autistenbelangen, is de connectie ‘autisten en computers’ doorgedrongen. Op een dag kwam ik daar, samen met een paar mede-autisten die hun eigen belangen willen gaan behartigen, om te praten met een Belangrijk Iemand. Op het eind van het gesprek werd ons vol trots De Computer getoond. De deur van het hok waarin hij stond ging open en ik staarde naar de achterkant (of was het de voorkant?) waaruit bundels met snoeren en draden kwamen in allerlei kleuren. Het was een Grote Computer, voor een heel netwerk of systeem ofzo, geen huis-tuin-en-keukending maar de server voor het hele gebouw. Ik staar naar al die draadjes en knopjes. Wat moet ik hiermee? Het zegt me niks. De computer kon me niet boeien, wel de man die hem ons liet zien. Waarom dacht hij dat ik daar geïnteresseerd in was? Een typisch geval van Klok en Klepel, lijkt me. De klok horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt.

Net zo onmisbaar als mijn bril

Autisten hebben inderdaad iets met computers. En inderdaad zijn er velen die op hun computer fiepen, er ‘s nachts misschien van dromen en blindelings hun weg weten in het woud van techniek. Maar lang niet allemaal.

Ik heb ook iets met mijn computer. Net zoals met mijn bril. Voor mij is het een onmisbaar hulpstuk in mijn dagelijks leven. Net zoals ik zonder bril niet kan zien, kan ik zonder computer (voor een deel) niet of minstens moeilijker communiceren, heb minder uitingsmogelijkheden, ec. Mijn computer gebruik ik voor internetcontacten met mede-autisten, via mailinglijsten, chats, forums etc. Om te communiceren met mensen die op dezelfde golflengte zitten als ik. Zonder computer had ik misschien in een sociaal isolement gezeten, had ik zeker minder zelfkennis en inzicht in autisme gehad, en zouden de frustraties die ik soms oplopen in het contact met niet-autisten torenhoog zijn gegroeid zonder uitlaatklep. Voor mij is de computer een onmisbaar communicatie-hulpstuk, net zoals de braillecomputer voor blinden, het gehoorapparaat voor doven en mijn eigen bril voor mijn minder goede ogen.

Maar ik heb absoluut geen verstand van computers. Net zomin als van mijn bril. Ik zet elke morgen mijn bril op, waardoor mijn wereld weer scherp wordt. Het praat toch makkelijker met jou als ik je kan zien. Maar ik heb geen verstand van de technische achtergronden van mijn bril. Ik weet niet hoe de glazen geslepen worden en hoe je de precieze brandpuntsafstand tot je ooglens en je netvlies kunt berekenen. Ik weet niet hoe varifocus glazen gemaakt worden, zodat je in een glas zowel dichtbij als veraf kunt scherpstellen. Ik weet dat als hij kapot gaat, of er is iets mee, dat ik dan naar de opticien ga. Ik weet hoe ik hem elke morgen op moet zetten. Ik weet dat de kosten voor mijn bril of voor nieuwe glazen door de verzekering vergoed worden. En dat even de pootjes bijstellen service van de opticien is.

Autisten spreken hun eigen taal. Via de computer, via schriftelijke communicatie, praten de meeste mensen autistisch, zodat barrières wegvallen. Het praat toch makkelijker met jou als we dezelfde taal spreken. Ik weet dat de computer voor mij een communicatiemiddel is en net zo onmisbaar als mijn bril. Ik weet dat de kosten voor mijn computer niet vergoed worden door de verzekering. Of misschien na lang aandringen in mijn individuele geval, maar het is niet structureel geregeld in Nederland voor autisten om een computer te hebben. Ik weet dat ik zelf moet opdraaien voor eventuele reparaties, aanvullingen (nieuw beeldscherm, wat een luxe) en de gebruikskosten als telefoontikken of kabelinternet. Ter vergelijking: de batterijtjes voor een gehoortoestel worden wel vergoed. Ik weet dat dat makkelijk is op te brengen met een Wajonguitkering…NOT!

 

Karin van den Bosch

Deze column is gepubliceerd in Engagement, juni 2002 (nr. 3), p. 20